Facebook  hamda  telegram  ijtimoiy  tarmoqlaridagi  "Qishloqilik o'qituvchi"  taxallusi   ostida  ijod   qilayotgan   o'qituvchinig  postlariga nazar solsak,  satirikalardan  tashqari   bir  nechta  maqolalarini ham  ko'rishimiz  mumkin.   Maqolalari  nafaqat   o'qituvchi   faoliyati   haqidagina  emas,   kundalik  turmushdagi   muammolarni  yoritishga qaratilgan.  Quyida  facebook ijtimoiy  tarmog'idagi "Xalq ta'limi tizimi xodimlari" guruhiga bergan intervyusi  va  hozirgi zamondagi  ishlayotgan  ayollarning  turmush  tarzi  haqidagi  achchiq haqiqatlar yoritilgan  maqolalari bilan tanishing.

 

Ustoz tom ma'noda “Hamma narsani” biladigan inson.
U avvalo chuqur ilm egasi.
U ustozlik haqqi va burchlari, shon sharafi hamda odamiylik sifatlarini puxta egallagan inson. O‘z kasbining chinakam fidoyisi.
Shogirdlariga chinakam “Ota” bo‘lishga arziydigan sirdosh!
(Nos yoki sigaret chekib darsga kiradagan, aroq ichvolib mahallada botirlik qiladigan, shimi dazmol ko‘rmagan, yoqasi kirlangan, oq koftasini qora ipda yamab olgan, sochlariga ming yildan beri shampun tegmagan yoki yarim yalang‘och kiyingan, yengil tabiat ayollar bilan yuradigan, oilasida yarim tiyinlik obro‘si yo‘q, keyingi vaqtlarda faqat telefondan bosh ko‘tarmaydigan, o‘qituvchilikni tirikchilik manbai qilib olgan erkak va ayol jinsidagi befarosatlar, saviyasizlar, qotillar haqida gapirmayman...)
Ustoz avvalo o‘zi ishlayotgan xududning geografik tuzilishi, iqlimi, insonlarning millati, urf odatlari, qadriyatlari, dini, asosiy shug‘ullanish sohasi va eng avvalo tarixini besh qo‘lday bilmog‘i lozim! Masalan, ustoz aholisi chorvachilik bilan shug‘ullanadigan xududda ishlasa chorvachilikning, bog‘dorchilik bilan shug‘ullanadigan xududda ishlasa bog‘dorchilikning sir asrorlarini chuqur va puxta bilishi zarur.
O‘quvchilarga ularning "o‘z tilida” muomala qilishi kerak! Yana eng muhim masalalardan biri aholining milliy va diniy qadriyatlarini chuqur bilishi kerak. Millatning tarixiga, e'tiqodiga chuqur hurmat bilan qarash kerak! U qaysi millat va din bo‘lishidan qat'iy nazar!
Dinni o‘zi yaxshi tushunmasdan din haqida gapirishi, va'z o‘qishi, din hukmlariga o‘z aqlicha ma'no berishi, bo‘lar bo‘lmas habarlarni tasdiqlashi va tarqatishi, o‘quvchilar ongiga singdirishi juda achinarli xolat... Avvalo ustoz o‘z e'tiqodida sobit turmog‘i va o‘zga din vakillari va ahkomlarini hurmat qilmog‘i lozim. Mahalliy aholining qadriyatlariga bepisand bo‘lish esa ahmoqlikdan dalolat.
Shu o‘rinda aksariyat o‘qituvchilarga aytar so‘zlarim: Siz 21-asrda yashayapsiz! Internetni, texnika yangiliklarini bilmasligingiz ayb emas balki UYaT!!! Ha, uyat! Telegramm, feysbuk yoki elektron pochtani bilmasam ham, bitta bo‘r bilan dars o‘tishni qotirib qo‘yaman deyishingiz – o‘zingizni aldashdan boshqa narsa emas. Aksariyat o‘qituvchilarning eng katta kamchiliklaridan biri internetni, xususan ijtimoiy tarmoqlarni bilmasliklari. Xozirgi o‘quvchi har daqiqada internetda yangi axborotlar, ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar bilan tanishmoqda. Uni eski ma'lumotlar bilan aldab bo‘lmasligi ravshan. Internetda esa inson tarbiyasi, ma'naviyatiga qaqshatgich zarba beruvchi ma'lumotlar yetarlicha. Nafaqat yosh bolalar, o‘quvchilar balki katta yoshli insonlar va hattoki ziyoli insonlarnida yo‘ldan adashtiruvchi ma'lumotlar, yangiliklar keragidan ortiqcha. O‘quvchi har kuni maktabga yangi ma'lumot bilan keladi va bu ma'lumotning rost yoki yolg‘onligini kimdandir so‘ramoqchi bo‘ladi. O‘sha “kimdir” ustozi bo‘lishi kerak!!! Ustozi esa savolning, yangilikning mohiyatini bilmasachi? Ijtimoiy tarmoqlardagi munozara-yu muhokama tugul, ijtimoiy tarmoq haqida yetarli tushunchasi bo‘lmasachi? Savolga javob beraman deb qovun tushirishi, bolalarning oldida bor obro‘si ham yo‘qolishi tabiiy. Eng yomoni savolning, masalaning asl mohiyatini bilmay turib javob berishi, hukm chiqarishi o‘ta salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin!
Shunday ekan komillikka intilgan ustozlarga aytadiganim: Azizlar. Siz zamonaviy texnikani o‘rganing. Internetga har kuni kiring. Undagi yangiliklar, dolzarb masalalar bilan tanishing. Siz ziyolisiz. Vatanning, xalqning taqdiri Sizlarga bog‘liq!!! O‘z mulohazalaringiz bilan o‘rtoqlashing. Takliflar bering. Sizning fikringiz juda ham muhim! Aslo befarq bo‘lmang!!! Haqiqiy ustoz har qanday tuzum va tizimda bahona qilmaydi! U chin ma'noda professional. Uning uchun moddiy manfaatdorlik muhim emas. U temirchiga o‘hshaydi. Shogirdlar esa u yasagan buyumlarga o‘hshaydi. Temirchi jamiyat uchun zanglagan temirdan qalb qo‘rini baxshida qilib turli murvatlar yasaydi. Mix, mexanizm, motor va hokazo... U juda puxta ish qiladi. U hech qanday bahonani bilmaydi. Bu metall yaroqsiz demaydi. U yasagan mix, mexanizm jamiyatning qaerida bo‘lsa, shu joy ishonchli ishlaydi. Hammaning ko‘ngli to‘q. Chunki uni mohir usta yasagan. Aqli raso insonlar o‘z metallarini -farzandlarini shunday ustalarga berishga harakat qilishadi. Bu insonlar shon sharafga, obro‘ va e'tiborga intilishmaydi. Xalq ularni yaxshi biladi, yaxshi ko‘radi. Hurmat va ehtirom bilan “Domlajon” deb tilga olishadi. Eng e'tiborlisi va hayratlanarlisi turli “kalamushlar” o‘qituvchini kamsitishga harakat qilishsa, haqiqiy mard “O‘g‘riboshilar” chin ustozlarni hurmat qiladilar. Farzandlarini shunday ustozlardan ilm olishini xohlashadi.
Men ham shunday Ustoz bo‘lishni bir umr orzu qilaman!

 

 

Hurmatli va qimmatli munisa ayollar.
Mazkur yozadiganlarimni bir emas, bir necha bor diqqat bilan o‘qishingizni xohlar edim.
Yozadiganlarim Sizlar uchun yangilik emas. Lekin, takror bo‘lsada Sizlarning foydangiz umidida qog‘oz qoralashga qaror qildim.
Men tushunmagan bir – ikkita savollarim bor. Shu savollarga Siz oqilalardan javob olishni xohladim.
Ayol kishi ilmli, oqila va dono bo‘lishi, eng asosiysi esa farosatli bo‘lmog‘i lozim. Donolardan biri “Dunyoda xunuk ayol bo‘lmaydi, balki farosatsiz ayol bo‘ladi” degan edi.
Bu fikrning haqiqatga juda ham yaqin ekanini guvohi bo‘layapmiz.
Avvalo erkak jinsi vakili sifatida erkakning ayoldan nima xohlashini qulog‘ingizga aytmoqchiman. Erkak ming kuchli bo‘lgani bilan ayollarga muxtoj. Erkak jinsi mehr, muxabbat, e'tibortalab jins. Eng qizig‘i er har daqiqa ayolga ehtiyoj talab qiladi. Bu esa erli ayoldan juda katta xushyorlik va farosat talab qiladi. Xotin erining imkoniyatlarini, ruhiy-emosional holatini besh qo‘lday bilishi lozim. Har kuni, har soat eridan habardor bo‘lishi, sog‘ligi, ruhiyati, imkoniyati va ehtiyojlarini monitoring qilib borishi kerak.
Er ayolni xohlagan vaqtda ayol shu zahoti har qanday bahonalarsiz imkon yaratib berishi lozimligi tibbiy va shar'iy kitoblarimizda o‘z aksini topgan!!!
Aksariyat ayollarning xato va kamchiliklarini ko‘rsatib o‘tamiz:
Siz o‘qituvchisiz. Ba'zan maqtanib qo‘yasiz – 30 soat darsim bor...
Bu degani Siz ertalab soat 7 da uydan chiqasiz va kechqurun 18 da uyga qaytasiz. Siz epchilsiz, chaqqonsiz. Hamma narsaga ulgurasiz. Lekin eringizchi ??? U bir necha kun bemor bo‘ldi yoki ruhan tushkunlikka tushdi, bazan esa Sizni juda xohlab qoldi. Siz esa ishdan bo‘shay demaysiz. Bir ikki marta ishxonangizdan ruhsat so‘radingiz lekin muntazam bunday qila olmasligingiz aniq.
Bunday hayot erkak qishiga yoqadi deb o‘ylaysizmi....
Hechamda! Umr yo‘ldoshi robotga o‘hshab uy-ish-uy bo‘lishini hech qaysi er yoqlamasa kerak.
ER ertalab oila a'zolarini apil – tapil nonushta qildirib, kiyintirib, xali sutga to‘ymagan bolasini bog‘chaga, birini maktabga, yana birini institutga kuzatadigan, kechqurun esa horib charchab, ruhiy zo‘riqish bilan kelgan “ayol”ni xohlamaydi, ishonavering – xohlamaydi!!!
“Ishim shu, men ayolman, jonim qirqta, oilamga, jamiyatga foydam tegayapti, men ishlamasam erim qiynalib qoladi, ishlab kamu-ko‘stlarni to‘ldirayapman, uyning kreditini, qizimning qontrakt pulini to‘layapman, qizimga sep yig‘yapman, uy jihozlarini yangiladim, ishlamasam shular bo‘larmidi, men hech qiynalmayapman” - deyapsiz. O‘zingizni qachongacha aldaysiz. Asablaringizning charchaganini, jismingiz og‘ir mehnatlardan ezilganini nafaqat Siz balki boshqalar ham ko‘rib, bilib turishibdi...
Yakshanba kuni (ishxonangizdan hasharga chaqirib qolishmasa) bir dunyo kir yuvib, dazmol bosishingiz, uy tozalash-u, xayvonlarga qarashingiz, mehmon kutib yarim kechagacha idish yuvishingiz va hokazolar haqida gapirmayman...
Eringiz mehrni, ayollik tarovatini, xalovatni qachon, qaerdan olsin???
Men Sizni umuman ishlamang deyishdan yiroqman. Qonun bo‘yicha 20 soat ( 1 stavka) darsi bor o‘qituvchi har kuni 8 soat ishlashi lozim.
Qadrdonim. Siz avvalo ayollik majburiyati (xotinlik majburiyati) haqida ro‘molingizni bir chekkaga qo‘yib o‘ylab ko‘ring. Erim bir kunda 24 soat ishlashimga rozi desangiz, o‘zingiz bilasiz.
Yo‘q, 10 soat dars berib asosiy vaqtimni er roziligi uchun uyda, oila davrasida o‘tkazaman, ertalab shoshmasdan ishga kuzatib, kechqurun shirin ovqatlar pishirib, (xammomni isitib) hush kelibsiz deb kutib olaman, erim qachon xohlab qolsa tayyorman desangiz ham o‘zingiz bilasiz.
Boshqa kunlari kirlarni yuvib, ishlarni tugatib, shanba, yakshanba kunlari oila bilan dam olgani borsangiz yaxshi bo‘ladi menimcha. Farzandlaringizning xotirjamligini ko‘rsangiz edi...
Xolodilnikni bu yil emas keyingi yil olsangiz, 4 xonali ta'mali kvartirada emas 2 xonali o‘zingizning kvartirangizda yashasangiz, 20 millionli mebelning o‘rniga 2-3 millionli mebel' olsangiz Sizni xech kim urushmaydi-ku...
Ishxonangizdagi kim o‘zardan qolmaslik uchun olgan 1000 dollarlik brilliant ko‘zli uzugingizning o‘rnida nikoh uzugingiz juda ham yarashar edi...
Moddiy tomondan hamma narsasi bekamu ko‘st bo‘lib, yana ishxonaga shoshayotganlarni, ish, stavka talashib soch yulishayotganlarni baribir tushunmayman. Alloh niyatga yarasha ulardan hotirjamlikni, barakani, ko‘zi to‘qlikni olib qo‘ysa kerak.
Aziz ayollar. Siz o‘qituvchi bo‘lmasligingiz mumkin. Kimdir shifokor (tungi navbatchilikni aytmayman), kimdir tarbiyachi va yana kimdir boshqa kasb egasi...
Lekin, aksariyatingizning turmush tarzingiz shunday ekanini ko‘rib turibman. Biringiz singlim, biringiz opam yana biringiz qo‘shnimsiz.
So‘zim so‘ngida internetda o‘qigan va menga qattiq ta'sir qilgan voqeani havola qilmoqchiman:
Amerikalik o‘ta zamonaviy 40 yillik oila ajrashibdi. Erni islomiy do‘stlari bor ekan. Sen islomga kirsang, bir musulmon ayolga uylantirib qo‘yamiz deyishibdi. Erkak rozi bo‘libdi va uylanibdi. Bir oydan so‘ng do‘stlari hol-ahvol so‘rashsa, nima debdi deng?
- Men 40 yil “erkak kishi” bilan yashagan ekanman... Haqiqiy ayol kimligini endi bildim!
Munisalar, o‘zbek oyimlar. Meni to‘g‘ri tushundingiz deb o‘ylayman. Erning haqqi va xotinning majburiyatlarini mendan yaxshi bilasiz deb o'ylayman.

 

https://www.facebook.com/qishloqlik.oqituvchi/posts/143015680227882